Prognoza na dobre życie społeczne

Jedną z najważniejszych postaci tzw. Trzeciej Fali Behawioryzmu jest bez wątpienia Steven C. Hayes. Oprócz bycia współtwórcą modelu psychoterapii ACT, jest również profesorem na Uniwersytecie w Reno (w stanie Nevada), którego laboratorium od lat ’80 bada podstawowe procesy odpowiedzialne za elastyczność (ale i sztywność) psychologiczną. Ta umiejętność jest dobrym prognostykiem m.in. zmagania się z cierpieniem psychicznym lub – jak kto woli – występowania chorób psychicznych. Będąc z natury behawiorystą, Hayes próbuje opisywać skomplikowane zjawiska życia psychicznego w możliwie uchwytny, mierzalny i zrozumiały sposób. Bo i po co pisać opasłe tomy prac naukowych jeśli przeciętny czytelnik nie będzie potrafił wyciągnąć z nich wniosków i – co więcej – wprowadzić ich w życie? Na łamach jednego z portali biznesowych, Steven Hayes próbował odpowiedzieć na pytanie „które amerykańskie miasta sprzyjają singlom” i w typowy dla siebie sposób udzielił bardzo szerokiej odpowiedzi, która wykracza daleko poza omawianą kwestię. W swojej wypowiedzi wyróżnił między innymi takie kategorie zachowań, które w jego rozumieniu i doświadczeniu sprzyjają naszemu dobrostanowi. Dzieję się tak wtedy, gdy: mamy poczucie przynależności i łączności z innymi ludźmi i nie musimy przybierać masek, by je uzyskać, gdy akceptujemy kim naprawdę jesteśmy i gdy jesteśmy akceptowani przez innych, stwarzając przestrzeń, w której możemy swobodnie poznawać naszą zdolność do odczuwania … Czytaj dalej

Terapia przewlekłego bólu

Człowiek nie jest tylko ciałem, nie jest swoim umysłem, nie jest też tylko swoim duchem, by wymienić tylko kilka aspektów ludzkiej egzystencji. Owszem, każda z tych sfer jest ważna, natomiast czasem pewne okoliczności utrudniają nam zwrócenie uwagi na fakt, że te wymiary naszego człowieczeństwa wzajemnie się przenikają, a nie istnieją obok siebie. Taką okolicznością, która utrudnia życie w pełni jest doświadczanie przewlekłego bólu. Zdecydowanie trudniej jest zadbać o własny dobrostan, gdy nieustannie ciało przypomina nam, że coś jest z nami nie w porządku. Ciągnie to za sobą w konsekwencji bardzo dużo nieprzyjemnych myśli, wprowadza to nas w stan niepewności co będzie ze mną jutro, rezygnacji, często złości, poczucia niesprawiedliwości, smutku. Te nieprzyjemne odczucia potrafią oddalić nas od życia, które moglibyśmy nazwać wartościowym. Mogłoby się wydawać, że takie trudności wymagają jedynie opracowywania nowych, skuteczniejszych leków przeciwbólowych. Niestety, do tych najsilniejszych (opiatów) nasze mózgi bardzo szybko się przyzwyczajają i – by działać – domagają się stosowania coraz wyższych dawek, co może zagrażać naszemu zdrowiu, a nawet życiu. Nie trzeba być terapeutą, by wiedzieć, że uszczerbek na zdrowiu fizycznym może powodować trudne do zniesienia stany psychiczne. Z powodu tych trudnych doświadczeń wszelakiego rodzaju część osób przewlekle cierpiących decyduje się na wsparcie psychologiczne. Z pomocą przychodzi … Czytaj dalej

Nowe nurty w Pomocy Psychologicznej

Zakład Psychologii Klinicznej i Sądowej Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, Fundacja Rozwoju i Promocji Psychoterapii oraz Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka mają zaszczyt zaprosić na I Ogólnopolską Konferencję Naukową „Nowe nurty w Pomocy Psychologicznej“, która odbędzie się w Katowicach w dniach 3-5 kwietnia 2017.   Celem konferencji jest zaprezentowanie teoretycznych podstaw oraz praktycznego zastosowania najnowszych lub niszowych modeli i metod udzielania pomocy psychologicznej, rozwijających się w Polsce. Uczestnicy będą mieli szansę na zdobycie wiedzy od specjalistów w danej dziedzinie oraz nabycie umiejętności stosowania określonych technik w trakcie zajęć warsztatowych. Naukowo-szkoleniowy charakter wydarzenia ma na celu nie tylko popularyzację nowych trendów udzielania pomocy psychologicznej wśród zajmujących się nią praktyków i badaczy, ale także rozpowszechnienie informacji na temat możliwości szkoleniowych wśród studentów interesujących się tym zagadnieniem.   Konferencja będzie odbywać się w dniach od 3 do 5 kwietnia 2017 w budynku CINiBA w Katowicach. Pierwszy dzień poświęcony zostanie na warsztaty dotyczące możliwych zastosowań poszczególnych metod oraz protokołów pracy z klientami i pacjentami. Drugi oraz trzeci dzień zostaną przeznaczone na prezentację podejść należących między innymi do trzeciej fali terapii poznawczo-behawioralnej oraz kierunków takich jak Intensive Short-Term Dynamic Psychotherapy, NeuroAfektywny Model Relacji (NARM™), czy terapia skoncentrowana na rozwiązaniach.   Udział w konferencji oraz warsztatach … Czytaj dalej

Schizofrenia i psychozy

Osoby cierpiące na zaburzenia psychotyczne czy schizofrenię mogą przeżywać – w zależności od przypadku – cały wachlarz trudnych doświadczeń: od słyszenia głosów, przez poczucie bycia śledzonym i nasyłania myśli po izolację społeczną i wewnętrzną pustkę. Objawy zatem dotyczyć mogą zarówno sfery emocjonalnej (lęki z powodu poczucia bycia śledzonym), obszaru myśli („cały świat przeciwko mnie spiskuje”), zachowań (skrajna izolacja) czy wrażeń z ciała („czuję i widzę, że chodzą po mnie mrówki”). W trakcie epizodu psychotycznego osoby cierpiące na tego typu zaburzenia tracą kontakt z otaczającą ich rzeczywistością oraz nie potrafią krytycznie ocenić tego, co dzieję się w ich wnętrzu. Ich świat często opanowuje pewna jedna, wyjaśniająca wszystko idea, która przyjmować może formę m.in. dostrzegania na każdym kroku globalnego spisku, silnie przeżywanego olśnienia religijnego, czy poczucia bycia kimś innym niż jest się w rzeczywistości. Schizofrenię lub inne choroby, którym towarzyszyć mogą objawy psychotyczne (np. w niektórych przypadkach choroby afektywnej dwubiegunowej) uznaje się za chorobę przewlekłą, nierzadko wymagającą stałego przyjmowania leków i powodującą częste powroty na oddział psychiatryczny.   Jak zatem w takiej sytuacji pomóc może psychoterapia? Należy zwrócić uwagę, że jakkolwiek leki potrafią zmniejszyć objawy psychotyczne (u pacjentów, którzy na leki w ogóle reagują), tak to, czego nie potrafią, to wyćwiczyć u … Czytaj dalej

Redukcja stresu MBSR

MBSR (Mindfulness-Based Stress Reduction) to rodzaj terapii i pracy własnej oparty na uważności – umiejętności psychicznej, którą charakteryzuje otwartość, ciekawość, akceptacja i nieoceniająca uwaga skierowana na doświadczenia tu i teraz, wliczając w to wrażenia fizyczne, myśli, emocje, własną świadomość i otoczenie. Efekty MBSR Analizy badań interwencji opartych na mindfulness wskazują, że jest to skuteczna metoda poprawy stanu psychicznego w: Zaburzeniach lękowych i depresyjnych (Hoffman et al., 2012) Przy nawracającej depresji (co najmniej trzy nawroty) obniżenie ryzyka kolejnego nawrotu o 34-43% (Piet, Hougaard 2011) U osób doświadczających przewlekłych chorób związanych z ograniczeniem ruchu i bólem (rak, fibromyalgia, zapalenie stawów, przewlekły ból z innych źródeł) obserwuje się po 8 tygodniach podwyższenie jakości życia, lepsze radzenie sobie z ograniczeniami oraz niższy poziom lęku i depresji. Istnieją także ograniczone dane na temat poprawy zdrowia, gdzie MBSR powinien być stosowany razem z pomocą medyczną (Grossman et al. 2004; Bohlmeijer et al. 2010; Ledesma, Kumano 2009). U osób bez diagnozy obniżenie poziomu stresu i lęku, zmniejszenie ilości natarczywych myśli o przeszłości oraz wzmocnienie wartości duchowych, empatii i troski o siebie (Chiesa, Serretti 2009) PRZEBIEG MBSR Redukcja stresu MBSR trwa 8 tygodni i składa się z ośmiu cotygodniowych, dwugodzinnych spotkań oraz intensywnej pracy własnej po ok. godzinę … Czytaj dalej

ACT (Acceptance and Commitment Therapy)

ACT (Acceptance and Commitment Therapy) czyli terapia akceptacji i zaangażowania to jedno z podejść należących do tzw. „trzeciej fali” terapii behawioralnych. Obecnie obowiązujące w krajach Zachodu podejście do zdrowia psychicznego kładzie nacisk na tzw. „zdrową normalność”. Zgodnie z tym podejściem zdrowy to znaczy szczęśliwy, myślący optymistycznie, mający pozytywne emocje. Zgodnie z takim rozumieniem symptomy zaburzeń psychicznych, negatywne myśli i emocje stanowią część procesów psychopatologicznych. Terapia akceptacji i zaangażowania proponuje odmienne podejście do zdrowia psychicznego -zakłada, że cierpienie psychologiczne jest czymś zupełnie normalnym. Tak zwany „pierwotny ból” (primary pain) obejmuje wszystkie doświadczenia (przeżycia, emocje, myśli) na które nie mamy wpływu i które są nieodłączną częścią ludzkiej egzystencji. Ten „pierwotny ból” powstaje na skutek interakcji sposobu w jaki funkcjonuje nasz umysł i język z tym, czego doświadczamy. Prowadzi do takich zmian w naszym zachowaniu, które są sprzeczne z cenionymi przez nas wartościami. W ACT nie podważa się poszczególnych myśli, lecz raczej całościowy sposób, w jaki klient posługuje się językiem i jak to wpływa na jego jakość życia, uniemożliwiając podejmowanie wartościowych działań. Zakłada się bowiem, że ludzie mogą mieć niepomocne myśli a mimo to działać efektywnie i robić w życiu to, co ważne. Negatywne myśli są zupełnie normalne a ich kwestionowanie może tylko … Czytaj dalej

Terapia Schematów

Terapia schematów jest jedną z odmian terapii poznawczo-behawioralnej, stworzoną specjalnie do pracy z najtrudniejszymi do wyleczenia zaburzeniami emocjonalnymi. Należy to tak zwanej „trzeciej fali terapii behawioralnych”. Jej twórcą jest Jeffrey Young. Terapia koncentruje się na najgłębszych strukturach poznawczo-emocjonalnych, wchodzących w skład osobowości człowieka  tak zwanych wczesnych nie adaptacyjnych schematach. W koncepcji tej, schemat to trwały, negatywny wzorzec, który powstaje w dzieciństwie lub w okresie dorastania i jest utrwalany przez dalsze życie. Negatywne schematy powstają wówczas, gdy któreś z podstawowych emocjonalnych potrzeb (np. bezpieczeństwa, akceptacji, docenienia, samodzielności) nie są w znacznym stopniu zaspokojone w trakcie dzieciństwa. Dodatkowo, strategie, które ludzie stosują, aby radzić sobie z negatywnymi schematami, również przyczyniają się do ich podtrzymywania.   Celem terapii jest zaangażowanie się w proces leczenia, czyli osłabiania schematów i związanych z nimi strategii radzenia sobie, a przez to wzmocnienie zdrowej części osobowości pacjenta. Terapeuta wchodzi w sojusz z ową zdrową częścią, aby wspólnie walczyć ze schematami. Podejście to opiera się więc na aktywnym zaangażowaniu obu stron w proces leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem pracy nad sobą, którą pacjent wykonuje pomiędzy spotkaniami, np. w postaci zadań terapeutycznych, które są ustalane, a potem omawiane na sesjach.

Bezsenność

Bezsennością nazywamy trudności z zasypianiem i mimowolne skrócenie długości snu, prowadzące do obniżenia sprawności organizmu w ciągu dnia. O bezsenności mówić zwykło się jednak dopiero wtedy, gdy problemy z zasypianiem i utrzymaniem snu mamy w ciągu co najmniej trzech nocy tygodniowo, przynajmniej przez miesiąc. Wyszczególniono trzy typy bezsenności, spośród których właśnie ta, nazwana bezsennością chroniczną, jest najpoważniejsza i występuje najczęściej – stanowi przeszło 70 procent wszystkich przypadków zaburzeń snu. Oprócz niej możemy spotkać się jeszcze z bezsennością epizodyczną, trwającą zwykle od kilku do kilkunastu dni, oraz jej powracającą od czasu od czasu formą – bezsennością przerywaną. PSYCHOTERAPIA: Terapia poznawcza depresji opiera się na zmianie nieprzystosowawczych przekonań i postaw chorego związanych ze snem oraz korekta błędnych sadów i zachowań chorego związanych ze snem. Terapia behawioralna zakłada poprawę jakości snu poprzez ograniczenie czasu spędzanego przez chorego w łóżku oraz zwiększenie poziomu aktywności fizycznej i umysłowej chorego w trakcie dnia. Wzmacniane są również zachowaniaa promujące sen oraz zwalczane te, które go powstrzymują sen (higiena snu). Poprzez naukę technik relaksacyjnych dąży się do obniżenia stanu napięcia, pobudzenia układu wegetatywnego pacjenta przed położeniem sie do łóżka. TECHNIKI TERAPEUTYCZNE edukacja na temat snu i jego roli technika restrukturyzacji poznawczej technika zatrzymania mysli technika uruchomienia wyobraźni technika … Czytaj dalej

ADHD

ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) – czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej jest zaburzeniem zdrowotnym, na które składają się trzy grupy objawów: zaburzenia koncentracji uwagi, nadruchliwość i nadmierna impulsywność. Objawy te są wyzwaniem dla rodziców i nauczycieli, a samemu dziecku często utrudniają naukę szkolną i nawiązywanie prawidłowych relacji z rówieśnikami. Niestety rozpoznanie ADHD często łączy się też z współwystępowaniem innych zaburzeń: specyficznych trudności w nauce (dysleksja, dysgrafia), problemów z zachowaniem, niskiej samooceny, depresji. Nadpobudliwe dzieci często nie pracują na miarę swoich możliwości, co sprawia, że są gorzej oceniane i często kończą karierę szkolną znacznie poniżej swoich możliwości. Jednocześnie dzieci z ADHD są normalni i mogą cieszyć się dzieciństwem i szalonym okresem dojrzewania podobnie jak ich rówieśnicy. Oznacza to, że poza problemami związanymi z występowaniem objawów zespołu nadpobudliwości psychoruchowej, chłopcy i dziewczęta z ADHD są zwyczajnymi dziećmi, które mogą zachowywać się grzecznie i od czasu do czasu prezentować niepożądane zachowania. Umiejętność trafnego odróżniania objawów od zachowań niepożądanych jest niezbędna, gdy mamy do czynienia z dzieckiem lub nastolatkiem z ADHD, gdyż za objawy, które są niezależne od dziecka nie wolno karać. Skuteczna pomoc dziecku z ADHD zawiera zarówno wsparcie w momentach gdy problemy z koncentracją, nadruchliwość i znaczna impulsywność utrudniają mu funkcjonowanie, jak i wyciąganie … Czytaj dalej

Zaburzenia odżywiania

Skoncentrowanie na kształcie i wadze ciała i ocenianie swojej wartości jedynie na podstawie masy i kształtu ciała. Występują zachowania związane z kontrolowaniem masy ciała i figury, takie jak m.in. rygorystyczna dieta, nasilone ćwiczenia fizyczne, wywoływanie wymiotów, nadużywanie środków przeczyszczających. Anoreksja Występuje lęk przed przybraniem na wadze, powodujący drastyczne ograniczanie przyjmowanego pożywienia. Dążenie do ograniczenia masy ciała wyraźnie poniżej norm przyjętych dla wieku i wzrostu. Równocześnie występuje nieprawidłowa ocena własnego wyglądu (spostrzeganie całego ciała lub jego poszczególnych części jako „grubych”) Bulimia Charakteryzuje się uporczywą koncentracją na jedzeniu, potrzebą jedzenia. Występują częste epizody objadania się w trakcie których w krótkim czasie spożywane są duże ilości pokarmu. Osoba ocenia siebie jako otyłą lub boi się o przytycie. Aby przeciwdziałać efektom tycia stosuje różnorodne metody „usuwania” pożywienia z organizmu. PSYCHOTERAPIA Terapia zaburzeń odżywiania zawiera elementy zarówno behawioralne, mające na celu zapobieganie możliwemu zagrożeniu życia, jak również poznawcze, takie jak zmiana dysfunkcjonalnych przekonań zmierzająca do uniezależnienia poczucia własnej wartości od wyglądu i masy ciała. Ważnym elementem terapii jest także przeciwdziałanie nawrotom. TECHNIKI TERAPEUTYCZNE W terapii zaburzeń odżywiania stosuje się techniki behawioralne i poznawcze takie jak: edukacja na temat zaburzenia, dzienniczek samoobserwacji, analiza myśli automatycznych, eksperyment behawioralny, technika rozwiązywania problemów (problem solving) i inne. SKUTECZNOŚĆ Skuteczność … Czytaj dalej