Depresja

Diagnoza depresji nie jest wbrew pozorom łatwa, ze względu na wielopostaciowość choroby, nie ma żadnego testu, który jednoznacznie stwierdzałby obecność depresji.

Podstawowym kryterium diagnostycznym jest czas trwania. O depresji zaczynamy mówić kiedy objawy trwają co najmniej 2 tygodnie. Wśród objawów, które ułatwiają diagnozę wymienia się:

  • objawy emocjonalne: obniżony nastrój – smutek i towarzyszący mu często lęk, płacz, utrata radości życia (począwszy od utraty zainteresowań, skończywszy na zaniedbywaniu potrzeb biologicznych); czasem dysforia (zniecierpliwienie, drażliwość).
  • objawy poznawcze: negatywny obraz siebie, obniżona samoocena, samooskarżenia, pesymizm i rezygnacja, a w skrajnych wypadkach mogą pojawić się także urojenia depresyjne.
  • objawy motywacyjne: problemy z mobilizacją do wszelkiego działania, które może przyjąć wręcz formę spowolnienia psychoruchowego (faktycznego zwolnienia ruchów i reakcji); trudności z podejmowaniem decyzji.
  • objawy somatyczne: zaburzenie rytmów dobowych (m.in. zaburzenia rytmu snu i czuwania), utrata apetytu (ale możliwy jest również wzmożony apetyt), osłabienie i zmęczenie, utrata zainteresowania seksem, czasem skargi na różne bóle i złe samopoczucie fizyczne.
  • myśli i próby samobójcze

Pomocne w rozpoznaniu depresji są skale diagnostyczne, którymi posługujemy się do oceny istnienia i nasilenia objawów depresji oraz także do oceny skuteczności leczenia. Do najczęściej stosowanych skal należą Skala Depresji Hamiltona (HAMD), Skala Depresji Montgomery – Asberg (MADRS) oraz Skala Depresji Becka.

PSYCHOTERAPIA:

Terapia poznawcza depresji opiera się na określeniu negatywnych przekonań i zniekształceń poznawczych dotyczących własnej osoby, doświadczeń i przyszłości, wykazaniu związku między nimi, a nieprzyjemnymi dla pacjenta emocjami (np. smutkiem, lękiem, poczuciem bezwartościowości) i zachowaniami je utrwalającymi, takimi jak unikanie, izolacja.

Według koncepcji behawioralnej uczymy się zachowań i emocji, które są wzmacniane stałym i dysfunkcjonalnym wzorcem reagowania na zmieniające się warunki otoczenia.

Terapia behawioralna podkreśla związek depresji z deficytem zachowań przyjemnych lub deficytem

umiejętności pozwalających czerpać przyjemności z wydarzeń pozytywnych i radzić sobie z wydarzeniami negatywnymi.

PRZYKŁADOWE PRAKTYCZNE CELE TERAPII

  • poprawa relacji z bliskimi
  • zmniejszenie częstości występowania negatywnych myśli
  • podjęcie aktywności sprawiających przyjemność
  • podjęcie pracy zawodowej

TECHNIKI TERAPEUTYCZNE

W terapii wykorzystuje się przeformułowanie poznawcze, czyli przekształcenie negatywnych myśli automatycznych w bardziej realistyczne i funkcjonalne.

Techniki behawioralne koncentrują się na wzajemnej zależności nastroju i aktywności, przez co pozwala pacjentowi poprawić umiejętności społeczne i radzić sobie w trudnych sytuacjach. W najtrudniejszych sytuacjach terapeuta, zadając pacjentowi „prace domowe”, pomaga stworzyć plan działania i opracować strategie radzenia sobie w konkretnych przypadkach

SKUTECZNOŚĆ

Narodowy Instytut Zdrowia i Doskonałości Klinicznej w Wielkiej Brytanii (NICE,National Institute for Health and Clinical Excellence) oraz Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne (APA, American Psychological Association) zalecają stosowanie psychoterapii Poznawczo Behawioralnej w leczeniu łagodnych i umiarkowanych epizodów depresji jako metody o najlepiej dowiedzionej skuteczności. W epizodach ciężkich zaleca się łączenie farmakoterapii z psychoterapią poznawczo behawioralną.

Coraz więcej badań wskazuje na skuteczność terapii poznawczo-behawioralnej w zapobieganiu nawrotom depresji:

Najnowsze badania trwające 16 miesięcy, przeprowadzone na grupie 240 pacjentach (Steven D. Hollon- University of Pennsylvania, Robert J. DeRubeisem- Vanderbilt University) wykazały iż u 75 proc. pacjentów z ciężką depresją, poddanych terapii poznawczej nie zaobserwowano nawrotów choroby po okresie 12 miesięcy. W grupie leczonej farmakologicznie dotyczyło to 60 proc. osób, a w grupie, która otrzymywała placebo – 19 proc.