Schizofrenia i psychozy

Osoby cierpiące na zaburzenia psychotyczne czy schizofrenię mogą przeżywać – w zależności od przypadku – cały wachlarz trudnych doświadczeń: od słyszenia głosów, przez poczucie bycia śledzonym i nasyłania myśli po izolację społeczną i wewnętrzną pustkę. Objawy zatem dotyczyć mogą zarówno sfery emocjonalnej (lęki z powodu poczucia bycia śledzonym), obszaru myśli („cały świat przeciwko mnie spiskuje”), zachowań (skrajna izolacja) czy wrażeń z ciała („czuję i widzę, że chodzą po mnie mrówki”). W trakcie epizodu psychotycznego osoby cierpiące na tego typu zaburzenia tracą kontakt z otaczającą ich rzeczywistością oraz nie potrafią krytycznie ocenić tego, co dzieję się w ich wnętrzu. Ich świat często opanowuje pewna jedna, wyjaśniająca wszystko idea, która przyjmować może formę m.in. dostrzegania na każdym kroku globalnego spisku, silnie przeżywanego olśnienia religijnego, czy poczucia bycia kimś innym niż jest się w rzeczywistości. Schizofrenię lub inne choroby, którym towarzyszyć mogą objawy psychotyczne (np. w niektórych przypadkach choroby afektywnej dwubiegunowej) uznaje się za chorobę przewlekłą, nierzadko wymagającą stałego przyjmowania leków i powodującą częste powroty na oddział psychiatryczny.   Jak zatem w takiej sytuacji pomóc może psychoterapia? Należy zwrócić uwagę, że jakkolwiek leki potrafią zmniejszyć objawy psychotyczne (u pacjentów, którzy na leki w ogóle reagują), tak to, czego nie potrafią, to wyćwiczyć u … Czytaj dalej

ACT (Acceptance and Commitment Therapy)

ACT (Acceptance and Commitment Therapy) czyli terapia akceptacji i zaangażowania to jedno z podejść należących do tzw. „trzeciej fali” terapii behawioralnych. Obecnie obowiązujące w krajach Zachodu podejście do zdrowia psychicznego kładzie nacisk na tzw. „zdrową normalność”. Zgodnie z tym podejściem zdrowy to znaczy szczęśliwy, myślący optymistycznie, mający pozytywne emocje. Zgodnie z takim rozumieniem symptomy zaburzeń psychicznych, negatywne myśli i emocje stanowią część procesów psychopatologicznych. Terapia akceptacji i zaangażowania proponuje odmienne podejście do zdrowia psychicznego -zakłada, że cierpienie psychologiczne jest czymś zupełnie normalnym. Tak zwany „pierwotny ból” (primary pain) obejmuje wszystkie doświadczenia (przeżycia, emocje, myśli) na które nie mamy wpływu i które są nieodłączną częścią ludzkiej egzystencji. Ten „pierwotny ból” powstaje na skutek interakcji sposobu w jaki funkcjonuje nasz umysł i język z tym, czego doświadczamy. Prowadzi do takich zmian w naszym zachowaniu, które są sprzeczne z cenionymi przez nas wartościami. W ACT nie podważa się poszczególnych myśli, lecz raczej całościowy sposób, w jaki klient posługuje się językiem i jak to wpływa na jego jakość życia, uniemożliwiając podejmowanie wartościowych działań. Zakłada się bowiem, że ludzie mogą mieć niepomocne myśli a mimo to działać efektywnie i robić w życiu to, co ważne. Negatywne myśli są zupełnie normalne a ich kwestionowanie może tylko … Czytaj dalej

Terapia Schematów

Terapia schematów jest jedną z odmian terapii poznawczo-behawioralnej, stworzoną specjalnie do pracy z najtrudniejszymi do wyleczenia zaburzeniami emocjonalnymi. Należy to tak zwanej „trzeciej fali terapii behawioralnych”. Jej twórcą jest Jeffrey Young. Terapia koncentruje się na najgłębszych strukturach poznawczo-emocjonalnych, wchodzących w skład osobowości człowieka  tak zwanych wczesnych nie adaptacyjnych schematach. W koncepcji tej, schemat to trwały, negatywny wzorzec, który powstaje w dzieciństwie lub w okresie dorastania i jest utrwalany przez dalsze życie. Negatywne schematy powstają wówczas, gdy któreś z podstawowych emocjonalnych potrzeb (np. bezpieczeństwa, akceptacji, docenienia, samodzielności) nie są w znacznym stopniu zaspokojone w trakcie dzieciństwa. Dodatkowo, strategie, które ludzie stosują, aby radzić sobie z negatywnymi schematami, również przyczyniają się do ich podtrzymywania.   Celem terapii jest zaangażowanie się w proces leczenia, czyli osłabiania schematów i związanych z nimi strategii radzenia sobie, a przez to wzmocnienie zdrowej części osobowości pacjenta. Terapeuta wchodzi w sojusz z ową zdrową częścią, aby wspólnie walczyć ze schematami. Podejście to opiera się więc na aktywnym zaangażowaniu obu stron w proces leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem pracy nad sobą, którą pacjent wykonuje pomiędzy spotkaniami, np. w postaci zadań terapeutycznych, które są ustalane, a potem omawiane na sesjach.

Jak działa terapia poznawcza

Rozkładając przytłaczające problemy na mniejsze składniki, terapia pozwala je rozwikłać. Dzięki temu łatwiej zrozumieć, w jaki sposób są powiązane i jak wpływają na człowieka. Wyróżnia się następujące elementy: Sytuacja – problem, wydarzenie, lub skomplikowane warunki Wynikają z tego: Myśli Uczucia Odczucia fizyczne Działania Każdy z powyższych elementów ma wpływ na pozostałe. Nasze myśli na temat danego problemu wpływają na to, jak się czujemy fizycznie i emocjonalnie. Mogą one również zmienić nasze działania w tym zakresie. Przykład: Na większość sytuacji można zareagować pozytywnie lub negatywnie, w zależności od tego, co o danej sytuacji myślimy: Sytuacja: Masz kiepski dzień, wszystkiego dość, więc idziesz na zakupy. Idąc ulicą, dostrzegasz znajomą osobę, która Cię mija i, jak sądzisz, ignoruje. Reakcja: Negatywna Pozytywna Myśli: On/a mnie ignoruje – nie lubi mnie On/a wygląda na pogrążonego/ą w myślach – może coś u niej/go nie tak? Odczucia emocjonalne: Przygnębienie, smutek, poczucie odtrącenia Zaniepokojenie drugą osobą Reakcje fizjologiczne: Skurcze żołądka, brak energii, mdłości Dobre samopoczucie Działanie: Wracasz do domu i unikasz znajomej osoby Kontaktujesz się ze znajomym/ą, aby upewnić się, że u nich wszystko w porządku   Różny tok myślenia w tej samej sytuacji spowodował odmienne efekty. Nasze myśli miały wpływ na nasze uczucia i na nasze działania. W powyższym … Czytaj dalej

Program redukcji stresu MBSR

Midfulness Based Stress Reduction (MBSR), czyli redukcja stresu oparta na metodzie uważności to program rozwinięty przez prof. Jona Kabata-Zinna z Uniwersytetu Massachusetts, aby poprawić jakość życia osób żyjących w ciągłym stresie , lęku, osób zmagających się z przewlekłymi chorobami, z chronicznym bólem. Najczęściej cytowana definicja Mindfulness określa go, jako szczególny rodzaj uwagi: świadomej, nieosądzającej i skierowanej na bieżącą chwilę (Jon Kabat-Zinn, 1990). Mindfulness jest niezwykle trudnym do zdefiniowania pojęciem; nie dlatego, że jest tak skomplikowane, przeciwnie gdyż jest tak proste i otwarte (Gunaratana, 1992). Nasze życie dzieje się w teraźniejszości, w pojedynczych bieżących chwilach. Jednakże, ponieważ przez większość czasu jesteśmy w kołowrocie aktywności ukierunkowanych na jakieś cele, a przez nasz umysł przepływa nieustanny potok myśli związanych np. z oceną jak daleko znajdujemy się od ich zrealizowania, jesteśmy mało świadomi tego, co doświadczamy w danym momencie. W tym stanie zmniejszonej świadomości, często działamy jakby automatycznie, nawykowo kierowani przez lęki i pragnienia. źródło: http://www.mindfulness.com.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=45&Itemid=53 Interwencje i terapie oparte na uważności są coraz popularniejsze na świecie nie tylko jako droga rozwoju wewnętrznego, lecz również jako metody psychoterapii dla osób z zaburzeniami psychicznymi i psychosomatycznymi. W niedawno opublikowanej metaanalizie zanalizowano tzw. miary wielkości efektu (mówią o sile skuteczności) interwencji opartych na uważności w grupach … Czytaj dalej