Zacznę od tego, że zaryzykuję stwierdzenie, iż zdecydowana większość z nas zna ten moment, gdy w określonych sytuacjach w naszej głowie, jakby same, nieproszone, pojawiają się uporczywe myśli, a po nich związane z nimi nieprzyjemne emocje. Po chwili , gdy emocje opadną, orientujemy się, że nie po raz pierwszy nasza głowa „podyktowała” nam podobne lub nawet te same „co zawsze” myśli i po raz kolejny zachowaliśmy się w taki sposób jak już mieliśmy się nie zachowywać, bo to nie był „dobry” sposób.

Książka „Emocjonalne pułapki przeszłości. Jak przełamać negatywne wzorce zachowań?” wydana przez Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne to w opisie poradnik, w praktyce podręcznik tego, jak skręcić z utartego szlaku myśli, emocji i zachowań, w stronę przyjemniejszych doznań, adaptacyjnych strategii, po prostu Zdrowego Dorosłego.

Oparta o terapię schematów Jeffreya E. Younga, która zdobywa coraz szersze grono zwolenników zarówno wśród terapeutów jak i pacjentów, książka jest wynikiem współpracy Uniwersytetu we Fryburgu, organizacją Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg z Maastrich  oraz Uniwersytetem w Maastricht a odwołuje się do pracy z trybami.

Książka podzielona jest na dwie części.

Pierwsza cześć w sposób bardzo przystępny opowiada wręcz o tym, co owe tryby oznaczają, jak „porządkują” nam rzeczywistość, wpędzając w pułapkę smutku, złości, poczucia odrzucenia czy innych nieprzyjemnych emocji. Każdy z omawianych trybów ilustrowany jest opisami przypadków, które mają nam pomóc w dokonaniu wstępnego porównania, celem diagnozy własnych trybów. Autorzy zadbali tu szczególnie o wyposażenie jej w narzędzia w postaci gotowych pytań czy formularzy, służących obserwacji własnej, których zadaniem ma być pomoc w identyfikacji trybów nawet tym osobom, które z pojęciem tym i całą koncepcją schematów spotykają się po raz pierwszy.

W części tej przeczytamy m.in. o tym, co oznaczają w psychologii zachowania problemowe i jaki mają one związek z naszymi wczesnymi doświadczeniami, czym różni się zdrowa ambicja od trybu Wymagającego Rodzica a także dlaczego niektórzy z nas nie potrafią samodzielnie podjąć codziennych decyzji i robią rzeczy, na które zwyczajnie nie mają ochoty. Jednocześnie, jakby dla równowagi i zachęty do pracy nad sobą, tłumaczy ona co oznacza tak pożądany tryb Zdrowego Dorosłego, w terapiach psychodynamicznych nazywany zdrową funkcją ego.

Druga cześć książki – w odróżnieniu od tej pierwszej „diagnostycznej” – ma raczej charakter „terapeutyczny”: uczy m.in.:

  • jak nawiązać kontakt i zaopiekować się swoim trybem Wrażliwego Dziecka,
  • jak rozpoznawać własne potrzeby, wyrażać je i zaspokajać w zdrowy sposób, wyznaczając granice Złoszczącemu się i/lub Impulsywnemu Dziecku,
  • jak w końcu dotrzeć do swojego trybu Szczęśliwego Dziecka i jak go wzmacniać,
  • jak uciszać nieadaptacyjne tryby rodzicielskie
  • oraz jak osłabiać i modyfikować tryby radzenia sobie tak, by przestały one – wbrew nazwie – przeszkadzać w zaspokajaniu potrzeb.

W części tej autorzy również zadbali o liczne przykłady oraz opisy konkretnych ćwiczeń, do których wykonania potrzebujemy wyłącznie … siebie, wygodnego fotela i trochę czasu … bywa, że kartkę i długopis.

Podsumowując, książka ta stanowić może – tak jak napisałam na początku – podręcznik zarówno do pracy samodzielnej jak i w zaciszu gabinetu, pod bacznym okiem terapeuty.

Joanna Wojciechowska

Psycholog, Psychoterapeuta zespołu OTPB

Książkę można zakupić pod adresem:

link do nabycia książki