7 kroków, które możesz zrobić, aby pomóc młodym ludziom.

Na początku każdego roku szkolnego, w naszym Ośrodku powtarza się ta sama sytuacja: Jak za sprawą magicznej różdżki rozdzwaniają się telefony od rodziców, których dzieci odmawiają uczęszczania do szkoły.

Kiedy młodzi ludzie odmawiają chodzenia do szkoły, to staje się to problemem zarówno dla nich samych jak i rodziców oraz całej szkoły. Badania pokazują, że działanie należy podjąć jak najszybciej, angażując wszystkie zainteresowanie strony. Im dłużej zwlekamy z interwencją, tym dłużej młody człowiek pozostaje poza systemem szkolnym i tym trudniej jest sprowadzić go z powrotem.

Nie czekaj, aż absencja szkolna potrwa tydzień lub miesiące, działaj w ciągu kilku dni!

Dzięki DNA-V, modelowi opartemu o techniki terapii akceptacji i zaangażowania  ACT, odkrycia psychologii pozytywnej i dostosowanemu do pracy z młodzieżą, możesz szybko sprawić, że młody człowiek wrócił do szkoły.

Oto 7 kroków do podjęcia:

  1. Ustal termin spotkania, tak szybko, jak to możliwe. 

Wiem, że często jest to bardzo trudne, jednak  w tym wypadku trzeba działać na zasadach interwencji kryzysowej. Kiedy młodzi ludzie przestają uczęszczać do szkoły, to każdy dzień pozostawania w domu staje się trudniejszy, odmawianie może stać się nawykiem, więc szybka pomoc jest koniecznością. Z doświadczenia odradzam też ustalania jako miejsca pierwszego spotkania kryzysowego samą szkołę, lub mieszkanie młodego człowieka.

  1. Normalizuj przeżywane emocje. 

Około 50% uczniów, którzy odmawiają nauki w szkole, będzie miało objawy lękowe, depresyjne lub jedne i drugie jednocześnie. Wielu młodych ludzi ma doświadczenie zastraszania przez innych uczniów, przemocy szkolnej lub odrzucenia przez grupę rówieśniczą. Część z nich obawia się tego co czeka ich w nowym roku szkolnym, odczuwa presję z powodu rosnących wymagań dotyczących osiągnięć lub po prostu nie potrafi przystosować się do zmian w programie nauczania. Poinformuj ich, że na każdych 5 uczniów w ich klasie przypada przynajmniej jeden, który walczy z „czymś podobnym”, ale trudno to zauważyć na pierwszy rzut oka, bo większość z nich stara się to ukryć.

Więcej o ćwiczeniach “rozpoznawania” kryzysowej sytuacji dla młodych ludzi (jak wygląda ona na zewnątrz i jak reaguje nasz umysł i ciało w środku), znajdą Państwo w książce wydanej przez Wydawnictwo GWP: W PUŁAPCE MYŚLI – DLA NASTOLATKÓW https://www.gwp.pl/w-pulapce-mysli-dla-nastolatkow-jak-skutecznie-poradzic-sobie-z-depresja-stresem-i-lekiem.html

  1. Jak najszybciej skontaktuj się z osobą w szkole, która może stanowić wsparcie. 

Większość szkół rozumie, jak działa odmowa chodzenia do szkoły i wie, że potrzebne są szybkie działania. Moja preferowana opcja to taka, że gdy ja na pierwszej sesji pracuję z młodymi ludźmi nad niektórymi umiejętnościami DNA-V równolegle umawiam się z rodzicami, aby zadzwonili do szkoły z prośbą o przygotowanie planu wsparcia dla powracającego ucznia. Idealnie jest kiedy pierwsza wizyta w szkole następuje “na gorąco” to znaczy bezpośrednio po pierwszym spotkaniu. 

  1. Podczas pierwszej sesji zaprezentuj młodemu człowiekowi model DNA-V:

DNA opisuje w sposób metaforyczny trzy umiejętności, które służą zdrowemu rozwojowi i  wartościom. To D jak oDkrywca, N jak Nawigator oraz A jak Administrator. 

Wszystkie umiejętności służą V czyli Wartościowemu życiu.

Wartości można traktować jako rodzaj kompasu, który pomaga prowadzić ludzi przez burzliwe momenty ich życia i rozwijać rzeczy na których im zależy. Taką “życiową burzą” może być na przykład obecna sytuacja.

Nasze biologiczne DNA jest wrodzone i uniwersalne dla wszystkich ludzi.Stanowi ono podstawowy budulec z którego zbudowany jest organizm. Podobnie umiejętności DNA V są wrodzone i rozwijają się wraz z naszym dojrzewaniem:

– Zaczynamy jako mali nawigatorzy. Jako dzieci nawigujemy w świecie odbierając sygnały z otaczającego nas świata zewnętrznego. Podobnie nasze uczucia i emocje, niezależnie czy są przyjemne czy nie, traktujemy po prostu jak sygnały, które wysyła nam nasz organizm, by zakomunikować o czymś co jest istotne w danym momencie.

– Następnie zaczynamy odkrywać. Celowo podejmujemy ryzyko i testujemy, by za pomocą prób i błędów oraz umiejętności wyciągania wniosków, odkryć w czym jesteśmy dobrzy, jak możemy osiągać życiowe cele, co na nas działa oraz co jest dla nas ważne.

– Dzięki językowi zaczynamy nadawać sens zarówno sygnałom odbieranym ze świata zewnętrznego jak i tym, które płyną z ciała. Stopniowo tworzymy nasz wewnętrzny świat. Świat myśli i marzeń, reguł, wspomnień i przekonań. W końcu tworzymy własnego wewnętrznego administratora, który odtąd stale nam towarzyszy: ostrzega nas przed tym co może się zdarzyć, przypomina dotychczasowe doświadczenia, porównuje nas z innymi, przypomina wpojone nam reguły i zasady , komentuje każde nasze osiągnięcie. Nasz wewnętrzny administrator może być naszym wewnętrznym przyjacielem i być bardzo pomocny. Czasem jednak staje się na przykład krytykiem, który nam nie pomaga.

Możesz użyć tego modelu, jako sposobu całościowej diagnozy.

W trakcie omawiania, pomóż młodym ludziom podzielić się tym, jak działało ich własne DNA-V w przypadku kiedy zaczęli odmawiać chodzenia do szkoły. 

Zatrzymuj się w każdym punkcie i pozwól im za pomocą ich własnych słów spersonalizować to co się z nimi dzieje: 

Może ich administrator mówi im jakieś krytyczne uwagi? 

Może każdego ranka zauważają silne objawy somatyczne? Co ważnego może chcieć im  zakomunikować nawigator? 

Idąc dalej wykorzystaj odkrywcę by krok po kroku zrobić plan, co mogą zrobić jutro.

Więcej o pracy w oparciu o model DNA-V znajdą Państwo w książce wydanej przez Wydawnictwo GWP: TRUDNY CZAS DOJRZEWANIA  (https://www.gwp.pl/trudny-czas-dojrzewania-jak-pomoc-nastolatkom-radzic-sobie-z-emocjami-osiagac-cele-i-budowac-wiezi-s.html)

  1. Sprawdź kontekst szkolny

Wielu młodych ludzi doświadcza przemocy rówieśniczej, jest odizolowanych od reszty klasy lub czuje się samotnymi. Wiele szkół jest przepełnionych. Dla młodej lękliwej osoby prawdziwym wyzwaniem może stać się przemieszczanie po terenie szkoły w porze obiadowej a co dopiero odnalezienie w takich warunkach przyjaciela. Jeśli zauważysz jakiekolwiek obawy związane z przemocą, problemami z przyjaźnią lub izolacją, współpracuj ze szkołą, aby stworzyć plan.

Czasami może to być tak proste, jak ustalenie miejsca na spotkania w porze obiadowej lub wskazanie bezpiecznego i spokojnego azylu np. biblioteki, do której można się udać.

  1. Pomóż rodzicom rozwijać ich umiejętności rodzicielskie. 

Istotne jest uświadomienie im tego, że im dłużej ich dziecko jest poza szkołą, tym bardziej prawdopodobne jest, że odmowa chodzenia do szkoły stanie się nawykiem i ciągłą walką. 

Możesz też zwrócić im uwagę na to, jak należy słuchać uczuć młodego człowieka: tj. bez prób naprawy lub rozwiązania ich problemów np. „Czy chcesz żebym zaproponował ci rozwiązania czy po prostu posłuchał co się wydarzyło?” 

  1. Gdy minie już bezpośredni kryzys. Użyj modelu DNA-V, aby pomóc młodemu człowiekowi zbudować odporność i nauczyć się radzić sobie z lękiem, depresją, samotnością i tworzyć wartościowe związki. 

Jeśli chcesz pogłębić wiedzę i umiejętności treningu DNA-V , skorzystaj z poniższych linków do miejsc gdzie możesz odbyć szkolenie. 

Model Dna-V oraz Good Behavior Game (GBG)

(Uwaga: powyższe kroki są pomocne dla młodych ludzi, którzy nagle zaczynają odmawiać chodzenia do szkoły i mają wsparcie ze strony rodziców. W przypadku młodych ludzi bez tego wsparcia, lub kiedy odmowa stała się już nawykiem kroki trzeba będzie zmodyfikować)

Hubert Czupała