I have not failed. I’ve just found 10,000 ways that won’t work.

Thomas Edison

„Nie poniosłem porażki. Po prostu znalazłem 10 tysięcy sposobów, w których to nie działa.” Myślę, że większość z nas kojarzy cytat jednego z największych wynalazców w historii Świata – Thomasa Edisona. W jakich okolicznościach użył on tych słów? Otóż skomentował ponad tysiąc godzin prac i niezliczoną ilość prób eksperymentalnych, które wykonał w celu zbudowania żarówki. Innymi słowy w trakcie swoich prac dokonywał tysięcy różnych wyborów, poczynając od tego czym będzie się kierował w swoim działaniu, poprzez te dotyczące  wykorzystania konkretnych związków chemicznych, przez rodzaje metalu, kształtu żarówki itd. Robił to dopóty, dopóki żarówka nie zadziałała, tak jak sobie tego życzył. Sądzę zatem, że możemy śmiało stwierdzić, iż dzięki podejmowaniu kolejnych wyborów, sprawdzaniu następnych pomysłów i powielaniu rozwiązań skutecznych oraz modyfikowaniu nieskutecznych ostatecznie odniósł sukces, którym było wynalezienie działającej żarówki z węglowym żarnikiem.

Dlaczego wspominam o tej historii na blogu naszego Ośrodka? Otóż tak się składa, że kolejne kroki wykonywane przez Edisona są umiejętnościami, które zawierają się w elastyczności psychologicznej. Pamiętasz Drogi Czytelniku Małego Jasia w sklepie z zabawkami, który stając się Dużym Janem miał trudności z podejmowaniem decyzji? (Jeśli nie, to zapraszam do przeczytania wcześniejszego wpisu – https://otpb.pl/2019/11/20/maly-jasiu-duzy-jan-wybory-zyciowe-w-dwoch-perspektywach/). Wspomniałem wtedy, że czynność wyboru drogi życiowej możemy postrzegać jako umiejętność, czyli zachowanie. 

Cykl powtarzających się po sobie zachowań, które wykorzystywał Edison do rozwoju swojego wynalazku, z powodzeniem stosujemy w treningu elastyczności psychologicznej. Poniżej opisuję kolejne kroki Edisona i propozycję dla Dużego Jana, jak mógłby z nich skorzystać.

WYBÓR – Zanim Edison rozpoczął jakiekolwiek prace musiała mu przyświecać jakaś idea, która nadawała jego poczynaniom sens i popychała go do dalszego działania. Mógł np. kierować się ideą rozwoju technologicznego.   

Jak ten pierwszy krok przekłada się na Dużego Jana i jego wybór drogi życiowej? Kluczowym czynnikiem jest poznanie własnych wartości, zrozumienie co tak naprawdę jest dla mnie ważne. Wybór przynajmniej jednej konkretnej „idei”, przez pryzmat której będziesz mógł oceniać swoje działania. Jeśli uznasz, że czymś najbardziej dla Ciebie wartościowym jest rozwój lub niezależność, możesz sobie zadać pytanie „czy ta praca, te studia, ten partner/partnerka pozwalają mi się rozwijać? Czy prowadzi mnie to do większej niezależności?”

DOŚWIADCZENIEPo tym jak Edison wybrał już, w którym  kierunku chce żeby zmierzały jego prace, poznał ograniczenia i możliwości, zaczął sprawdzać swoje pomysły i rozwiązania. Skrzętnie zapisywał materiały, z których korzystał, wartość prądu, którą podawał, czyli inaczej wszystkie warunki i zmienne, które miały wpływ na działanie lub nie żarówki.

Jak doświadczenie może się przydać Dużemu Janowi? Otóż w bardzo zbliżony sposób co eksperymenty naszemu wynalazcy. Duży Jan znając już swoje główne założenia (wartości), może próbować różnych aktywności w swoim życiu, nawiązywać nowe kontakty, odwiedzać nowe miejsca, smakować egzotycznej kuchni, poznawać  nieznane mu wcześniej style życia.

OCENA i MODYFIKACJAczym byłby eksperyment bez oceny konsekwencji kolejnych działań? Po każdej kolejnej zmianie materiału, dołożeniu kolejnej części, manipulacji napięciem elektrycznym Edison sprawdzał co się zadziało, jakie były tego następstwa oraz czy było to użyteczne lub poprawiało działanie, a co wręcz przeciwnie. Dzięki temu tropieniu użyteczności modyfikował nieefektywne elementy wynalazku i…rozpoczynał cały proces od początku.

Jak przełożyć ostatnie kroki dla Dużego Jana? Kiedy już będzie testować nowe zachowania, pomoże mu TROP – akronim, który odzwierciedla ocenę użyteczności i modyfikację zachowań.

T – Test – jedynie podejmując ryzyko, będziesz mógł wypróbować nowe zachowanie 

R – Rozpoznanie  – sprawdź jak Ty się „czujesz” z tym nowym zachowaniem, rozpoznaj jak mogą się czuć inni?

O – Oceń czy działa – „Czy pomogło mi to robić więcej tego na czym mi zależy?”

P – Pomyśl o konsekwencjach – np. jakie mogło to by dla Ciebie być, gdybyś miał więcej takiego “doświadczenia”?

    Podsumowując  chciałbym mocno podkreślić, że Thomas Edison, jeden z największych wynalazców na Świecie  „znalazł 10 tysięcy sposobów, w których żarówka nie działa”, po drodze podejmując tysiące różnych wyborów i kolejnych NIEUDANYCH prób, po to żeby jego NIEIDEALNA żarówka w końcu świeciła. A niektórzy z nas, młodych ludzi, podobnych do Dużego Jana , próbujemy samą siłą wyobraźni stworzyć „idealne życie za Oceanem”, nie zanurzając nawet palca w jeziorze.

Filip Śledziński