Diagnoza ADHD/ASD

Proces diagnozy neuroróżnorodności to coś więcej niż „sprawdzenie objawów”. Dla wielu osób jest to moment porządkowania doświadczeń z całego życia, zrozumienia swoich trudności, ale też mocnych stron. Diagnoza może pomóc nazwać to, co od dawna było odczuwane intuicyjnie – poczucie „bycia innym”, przeciążenia, chaosu w głowie, trudności w relacjach czy w codziennym funkcjonowaniu. Dla części osób to również pierwszy krok do większej łagodności wobec siebie i szukania rozwiązań dopasowanych do własnego sposobu przeżywania świata.

Diagnoza ADHD i ASD składa się z dwóch elementów: diagnozy psychologicznej oraz diagnozy psychiatrycznej.  Proces diagnozy psychologicznej ma następujące etapy:

1) Wywiad wstępny
– omówienie powodów zgłoszenia się na diagnozę, aktualnych trudności i celów.

2) Wywiad dotyczący zdrowia somatycznego
– uwzględniający stan zdrowia, historię leczenia oraz możliwe czynniki wpływające na funkcjonowanie.

3) Wywiad rozwojowy
– dotyczący dzieciństwa i przebiegu rozwoju (w miarę możliwości również z perspektywy opiekunów lub dostępnych informacji).

4) Wywiad kliniczny
– pogłębione omówienie aktualnego funkcjonowania psychicznego i emocjonalnego, sposobów radzenia sobie ze stresem, relacji z innymi oraz trudności, które mogą współwystępować i wpływać na obraz objawów.

5) Wywiad diagnostyczny w kierunku ADHD i/lub spektrum autyzmu
– ustrukturyzowany wywiad (DIVA-5 / DASI-2).

6) Ewentualne dodatkowe kwestionariusze (w razie potrzeby)
– dobierane indywidualnie, jeśli wymagają tego okoliczności.

7) Podsumowanie procesu i omówienie opinii
– wspólne przejście przez wnioski z diagnozy, przestrzeń na pytania, wątpliwości i emocje, które mogą się pojawić w związku z otrzymaną informacją.

8) Zalecenia
– dotyczące dalszych kroków, form wsparcia, możliwych kierunków terapii oraz strategii ułatwiających codzienne funkcjonowanie.

Ostateczna diagnoza zostaje postawiona przez lekarza. Psychiatra wystawia zaświadczenie o ADHD i spektrum autyzmu.

Dla kogo jest diagnoza neuroróżnorodności?

Z diagnozy korzystają m.in. osoby, które:

• zauważają u siebie objawy ADHD lub/i spektrum autyzmu: trudności z koncentracją, organizacją, regulacją emocji lub przeciążeniem bodźcami,

• dotychczasowe procesy terapeutyczne i próby leczenia okazały się niewystarczające,

• od lat czują, że „coś jest inaczej”, ale trudno im nazwać, z czego to wynika,

• mają poczucie niezrozumienia w relacjach lub w pracy,

• czują, że życie ich przytłacza bądź “przerasta”

• chcą lepiej zrozumieć swoje reakcje, schematy działania i potrzeby.

Dla wielu osób sama diagnoza bywa momentem dużej ulgi – porządkuje doświadczenia, zmniejsza poczucie „bycia wadliwym” i pozwala spojrzeć na siebie z większą łagodnością.

Psychoedukacja po diagnozie

Po zakończeniu procesu diagnostycznego można umówić się na spotkania psychoedukacyjne. Ich celem jest nie tylko przekazanie informacji o ADHD i/lub spektrum autyzmu, ale przede wszystkim pomoc w zrozumieniu, jak neuroróżnorodność wpływa na Twoje codzienne funkcjonowanie – w pracy, relacjach, organizacji dnia, regulacji emocji czy radzeniu sobie z przeciążeniem.

Podczas spotkań:

• omawiamy, co oznacza diagnoza w praktyce i jak może się objawiać w Twoim życiu,

• wspólnie przyglądamy się Twoim zasobom, mocnym stronom i obszarom wrażliwym,

• szukamy indywidualnie dopasowanych strategii radzenia sobie z trudnościami,

• porządkujemy wcześniejsze doświadczenia, które mogły być źródłem poczucia niezrozumienia lub wstydu.